Bóng đá CLB đóng vai trò quyết định trong thành công của các ĐTQG. Năm 2010, đội tuyển Tây Ban Nha vô địch World Cup với 7/11 cầu thủ trong đội hình xuất phát thi đấu cho Barcelona, và dành chiến thắng với lối đá tương tự đội bóng này. Ở kỳ World Cup tiếp theo, đội tuyển Đức lại lên ngôi với 6/11 cầu thủ Bayern Munich trong đội hình xuất phát. Người hùng trong trận đấu này, Mario Gotze, đã tỏa sáng trong vai trò số 9 ảo mà anh đã làm quen suốt một năm ở Bayern Munich. Trên đây chỉ là một vài ví dụ cho luận điểm ở câu mở bài của tôi. Thật vậy, cầu thủ chỉ tập trung ở ĐTQG một vài lần một năm, và hầu hết là những đợt tập trung ngắn hạn. Nền tảng thể lực, các kỹ năng với bóng và tư duy chiến thuật được rèn luyện liên tục hầu hết được hình thành trong thời gian thi đấu ở cấp CLB. Đấy là chưa kể, ở những quốc gia mà thành phần đội tuyển có một câu lạc bộ chiếm phần đông, như 2 đội tuyển Đức và Tây Ban Nha khi họ vô địch thế giới, hay như chính các đội tuyển Việt Nam ngày nay, thì các mảng miếng chiến thuật cũng phần nào thể hiện những mảng miếng chiến thuật mà các cầu thủ đã tập luyện hàng ngày ở CLB chủ quan.

Nếu các bạn cho rằng cầu thủ chỉ cần đá tầm tầm giữ chân ở giải vô địch quốc nội, hay không nên tiến quá sâu ở đấu trường châu lục, dành sức cống hiến cho Tổ quốc “vì lợi ích của ĐTQG cao hơn tất cả” thì ấy là hết sức ngớ ngẩn. Nói như vậy, cũng chẳng khác nào cho rằng ta không nên cố học hành vất vả làm gì để còn lấy sức đi thi. Dài dòng như vậy, là để thấy rằng không chỉ nhờ thày Park, các cầu thủ Việt Nam còn được tôi luyện và trưởng thành nhờ rất nhiều những người thày khác ở cấp CLB. Và trong thành phần ĐTQG và U22 Việt Nam, học trò của coach Nghiêm là đông hơn cả.

Người đội trưởng của chúng ta ngày hôm nay là một ví dụ điển hình. Hùng Dũng là một cái tên gần như vô danh ở V-league, cho đến khi anh được ông Chu Đình Nghiêm trao cơ hội và ngay lập tức trở thành nhân tố quan trọng, cùng Hà Nội vô địch V-league 2016. Khi Dũng đã khẳng định tên tuổi của mình như là box-to-box hay nhất Việt Nam, cũng là lúc anh trở thành cầu thủ quan trọng nhất ở tuyến giữa của đội tuyển Việt Nam. Dần dần dưới sự dẫn dắt của coach Nghiêm, Hùng Dũng tiến hóa dần thành một “mezzala”, một thuật ngữ để chỉ những tiền vệ trung tâm hoạt động nhiều ở khu vực half-space, và có thiên hướng tấn công hơn là phòng ngự. Ở CLB Hà Nội, người ta rất hay thấy Hùng Dũng có mặt ở biên phải, phối hợp với Ngân Văn Đại hay Văn Kiên trước khi tạt bóng vào vòng cấm? Vậy thì, chẳng phải, Hùng Dũng chơi tiền vệ cánh ở Sea Games 30 đã được “thừa hưởng” từ chiến thuật của ông Chu Đình Nghiêm hay sao?

Sự “tiến hóa” của Hùng Dũng chưa dừng lại ở đây. Ở đội tuyển quốc gia hiện tại, Hùng Dũng được mô tả như một “anh công nhân” cần mẫn mà thiếu đi những pha bóng tinh tế, thêu hoa dệt gấm. Nhưng khi buộc phải chọn 1 tiền vệ trung tâm, HLV Park đã gạt đi nhiều lo ngại rằng Dũng cần được giảm tải mà chọn Hùng Dũng đến Philippines. Và khi Quang Hải chấn thương, không khó để nhận ra anh công nhân ấy mới là người được chọn thi đấu ở vai trò “deep-lying playmaker” vốn thường chỉ dành cho những nghệ sĩ sân cỏ.

Nói rộng hơn đội U22, thành công của bóng đá Việt Nam thời gian vừa qua có đóng góp to lớn của Duy Mạnh. Khởi đầu sự nghiệp ở vị trí tiền vệ trung tâm, Duy Mạnh được coach Nghiêm kéo xuống thi đấu ở vị trí trung vệ. Là một trung vệ với nền tảng kỹ năng chơi chân được tôi luyện từ những năm tháng chơi tiền vệ trung vệ, Duy Mạnh nhanh chóng trở thành một ball-playing defender quan trọng trong chiến thuật của ông Park. Trước U23 Qatar tại VCK U23 châu Á, Duy Mạnh là cầu thủ có số đường chuyền tịnh tiến và số lần chạm bóng vượt trội so với các đồng đội khác. Tại ASIAD, Duy Mạnh chuyền dài 6.5 lần mỗi 90’, đạt tỉ lệ khoảng 55%, và một lần nữa là cầu thủ chủ chốt trong quá trình build-up của đội tuyển Việt Nam. Để có thể tự tin cầm và chuyền bóng khi bị pressing dữ dội, sau lưng chỉ còn khung thành, những trung vệ như Duy Mạnh phải có một “tinh thần thép”, được chui rèn trong môi trường khắc nghiệt với áp lực thi đấu vì thành tích nặng nề.

Còn rất nhiều, rất nhiều ví dụ nữa, như khả năng không chiến của những Văn Hậu, Thành Chung, hay khả năng chơi bóng trong không gian hẹp tinh tế của Quang Hải, đều có công lao rất lớn của hệ thống chiến thuật mà coach Nghiêm đã xây dựng.

Nguyễn Văn Minh